Klasy podatkowe w Niemczech — którą wybrać w małżeństwie

Na niemieckim pasku wynagrodzenia (Lohnabrechnung) widnieje cyfra od I do VI — to klasa podatkowa (Steuerklasse). Od niej zależy, ile zaliczki na podatek pracodawca pobiera co miesiąc. Ważne jest jedno zdanie, które warto zapamiętać: klasa podatkowa wpływa na miesięczną wypłatę, ale nie na ostateczny podatek za cały rok. Ten wylicza urząd skarbowy w rozliczeniu rocznym.

Sześć klas w jednym zdaniu każda

Klasa I — osoby samotne, rozwiedzione, a także małżonkowie żyjący w separacji. Klasa II — osoby samotnie wychowujące dziecko, z dodatkową ulgą (Entlastungsbetrag für Alleinerziehende). Klasa III — małżonek lepiej zarabiający, gdy drugi jest w klasie V lub nie pracuje. Klasa IV — małżonkowie o podobnych zarobkach. Klasa V — „para” dla klasy III, z wysokimi zaliczkami. Klasa VI — druga i każda kolejna praca.

Co się dzieje po ślubie?

Po zawarciu małżeństwa i zgłoszeniu go w urzędzie meldunkowym oboje małżonkowie trafiają automatycznie do klasy IV. Jeśli zarabiacie podobnie, zwykle to najprostsze rozwiązanie. Jeśli zarobki wyraźnie się różnią, można złożyć wniosek o kombinację III/V albo o klasę IV z czynnikiem (Faktorverfahren).

III/V, IV/IV czy IV z czynnikiem?

III/V — przy dużej różnicy w zarobkach daje na co dzień najwyższą łączną wypłatę netto. Minusem jest obowiązek rocznego rozliczenia i częste dopłaty, bo zaliczki w klasie III są niskie. Osoba w klasie V ma bardzo niskie netto, co bywa odczuwalne, gdy to ona przechodzi na zasiłek.

IV/IV — zaliczki odpowiadają zarobkom każdego z małżonków osobno. Przy różnicy w zarobkach na co dzień oddajecie trochę więcej, a różnica wraca w rozliczeniu rocznym.

IV z czynnikiem — urząd wylicza współczynnik, dzięki któremu zaliczki obu osób są zbliżone do faktycznego podatku pary. Mniej niespodzianek przy rozliczeniu, uczciwszy podział netto między małżonkami. Ten wariant też wymaga rocznego zeznania.

W projekcie ustawy z 2024 roku planowano zastąpienie kombinacji III/V klasą IV z czynnikiem od 2030 roku. W ostatecznej wersji przepisów tego zapisu nie było — obecnie wszystkie warianty obowiązują bez zmian.

Kiedy klasa podatkowa ma realne znaczenie: świadczenia

Niektóre świadczenia liczy się od wynagrodzenia netto — m.in. Elterngeld, zasiłek dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld I), chorobowe z kasy (Krankengeld) i Kurzarbeitergeld. Klasa podatkowa wpływa na netto, a więc i na wysokość tych świadczeń.

Przy Elterngeld liczy się klasa, która obowiązywała przez większość okresu przed porodem branego pod uwagę przy wyliczeniu. Zmiana klasy musi nastąpić odpowiednio wcześnie — co najmniej siedem miesięcy przed miesiącem rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego (Mutterschutz). Późniejsza zmiana zwykle nie zostanie uwzględniona.

Przy zasiłku dla bezrobotnych Agentur für Arbeit sprawdza, czy zmiana klasy w roku utraty pracy odpowiada rzeczywistemu podziałowi zarobków.

Mąż lub żona mieszka w Polsce — czy klasa III jest możliwa?

Tak, pod pewnymi warunkami. Obywatele UE, których małżonek mieszka w innym kraju Unii, mogą skorzystać ze wspólnego rozliczenia i klasy III. Wymaga to spełnienia limitów dochodowych (zdecydowana większość dochodów pary musi podlegać opodatkowaniu w Niemczech) oraz zaświadczenia z polskiego urzędu skarbowego o dochodach małżonka — formularza Bescheinigung EU/EWR.

Każdy przypadek warto policzyć osobno, bo dochody z Polski mogą wpłynąć na stawkę podatku. Przy wspólnym rozliczeniu przyda się przewodnik po zeznaniu podatkowym krok po kroku.

Jak zmienić klasę podatkową

Wniosek (Antrag auf Steuerklassenwechsel bei Ehegatten) składa się w urzędzie skarbowym — papierowo albo przez ELSTER. Od 2020 roku zmiana jest możliwa kilka razy w roku. Nowa klasa obowiązuje zwykle od miesiąca następującego po złożeniu wniosku, a pracodawca pobiera ją automatycznie z systemu.

Jeśli nie wiesz, która kombinacja będzie korzystna dla Waszej rodziny, sprawdź stronę rozliczenie podatkowe w Niemczech — policzę warianty po polsku.

Najczęstsze pytania

Czy przy III/V płacimy więcej podatku? Nie w skali roku — łączny podatek pary jest wyliczany tak samo. Różnica polega na tym, kiedy pieniądze trafiają do urzędu: co miesiąc czy przy rozliczeniu.

Czy mogę mieć klasę II, jeśli mieszkam z partnerem bez ślubu? Zasadniczo nie — klasa II przysługuje, gdy w mieszkaniu nie mieszka inna dorosła osoba (z wyjątkiem np. pełnoletniego dziecka, na które przysługuje Kindergeld).

Druga praca na minijob — czy to klasa VI? Minijob jest zwykle opodatkowany ryczałtowo i nie wymaga klasy VI. Klasa VI dotyczy drugiej pracy rozliczanej na zwykłych zasadach.